اعداد E (کد e در مواد غذایی)در مواد غذایی بسته بندی شده جایگزین نام شیمیایی یا افزودنی های غذایی شدهاند که با افزودن این مواد به خوراکی ها باعث تقویت رنگ، طعم، بافت و یا جلوگیری از فاسد شدن غذا می شوند. انسان ها قرن هاست که از افزودنی های غذایی استفاده می کنند. رومیان باستان از ادویه هایی مانند زعفران، برای دادن رنگ زرد به غذا استفاده می کردند. از نمک و سرکه نیز برای نگه داری گوشت و سبزیجات در سفرهای طولانی مدت استفاده می شد.
در دهه ۱۹۶۰ فهرستی استاندارد از این افزودنی ها در قالب اعداد تهیه و ارائه شد. در اروپا به این اعداد E می گویند (حرف E مخفف کلمه Europe است) و در استرالیا فقط از شماره آنها استفاده می شود. برای مثال ویتامین C در اروپا E300 نامیده می شود و در استرالیا می توان آن را روی برچسب هایی با کد شماره ۳۰۰، مانند اسید غذایی ۳۰۰ یا ویتامین C ۳۰۰ مشاهده کرد.
مفهوم کد e در مواد غذایی چیست؟
اعداد ۱۰۰ تا ۱۹۹ : این محدوده عددی برای رنگ های خوراکی استفاده می شود. برای مثال رنگ زعفرانی در استرالیا با کد ۱۶۴ و در اروپا با کد E164 شناخته می شود. سایر افزودنی هایی که معمولا برای رنگ دادن به غذا استفاده می شوند مانند زرد چوبه و پاپریکا با کدهای E100 و E160c شناسایی می شوند.
اعداد ۲۰۰ تا ۲۹۹ : از این محدوده عددی برای نگهدارنده های غذایی استفاده می شود. این افزودنی ها از رشد میکروب هایی که ممکن است برای بدن انسان مضرر باشد، جلوگیری می کنند. به عنوان مثال کد E220 دی اکسید گوگرد می باشد، یک ماده نگهدارنده که جهت جلوگیری از تبدیل اسید استیک به سرکه استفاده می شود.
اعداد ۳۰۰ تا ۳۹۹ : آنتی اکسیدان ها در این محدوده عددی قرار دارند. مثلا ویتامین C با کد E300 شناخته می شود.
اعداد ۴۰۰ تا ۴۹۹ : تثبیت کننده ها، غلیظ کننده ها و امولسیفایرها در این محدوده عددی قرار دارند. معمولا از غلیظ کننده ها در سوپ و یا سس استفاده می شود. امولسیفایرها به ترکیب مواد روغنی و مواد آبکی، مانند سس مایونز کمک می کند.
اعداد ۵۰۰ تا ۵۹۹ : تنظیم کننده های اسیدیته و مواد ضد کلوخه در این محدوده قرار دارند. مواد ضد کلوخه موادی هستند که از گلوله شدن مواد پودری یا گرانول در حلال ها جلوگیری می کند. بی کربنات سدیم (E500) که به عنوان جوش شیرین شناخته می شود، اسیدیته را تنظیم می کند.
اعداد ۶۰۰ تا ۶۹۹ : تقویت کننده های طعم در این محدوده قرار می گیرد. مونوسدیم گلوتامات (E621) از جمله این تقویت کننده ها می باشد.
اعداد ۷۰۰ تا ۹۹۹ : شیرین کننده ها و گازهای مورد استفاده در مواد غذایی مانند گاز نیتروژن (E941) در این محدوده اعداد قرار دارند. از گاز نیتروژن در اکثر بسته بندی های چیپس سیب زمینی، جهت جلوگیری از اکسید شدن استفاده می شود.
بسیاری از اعداد E مواد طبیعی هستند، مانند ویتامین B1 (E101) و حتی اکسیژن (E948).
قوانین و مقررات اعداد E
بسته به نحوه تفسیر مقامات نظارتی هر کشور در نتایج علائم سمیت، محدودیت های اعداد E بین کشورها متفاوت است. سمیت، توانایی یک ماده برای ایجاد آسیب می باشد که اغلب به میزان مصرف آن ماده مربوط می شود. البته همه چیز می تواند در دوز مصرف بالا سمی باشد. مصرف بیش از حد کافئین سمی است، اما هیچکس نمی تواند دوز مصرف بیش از ۱۰۰ فنجان قهوه در روز را استفاده کند.
برخی از افزودنی های اعداد E در بسیاری از کشورها ممنوع هستند. برای مثال آمارانت (E123) برای رنگدهی به غذا با رنگ قرمز تیره استفاده می شود. این ماده در استرالیا و اروپا با غلظت ۳۰ میلی گرم در مواد غذایی مجاز می باشند اما در ایالات متحده به دلیل نگرانی هایی که منجر به سرطان می شود ممنوع می باشد.
برخی از افراد ممکن است حساسیت هایی داشته باشند و نیاز به توجه بیشتر به این اعداد برای این افراد ضروری است. اما اکثر مردم می توانند این افزودنی ها را بدون هیچگونه عوارض جانبی مصرف کنند.
برخی از افزودنی های مربوط به اعداد سری E در هرجایی از جهان ممنوع هستند بجز استرالیا. بیایید نگاهی به چیزهایی بیاندازیم که دانشمندان آنها را متهمان اصلی می دانند.
آمارانس (E123)
آمارانس (E123) برای ایجاد رنگ قرمز تیره در مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرد. در استرالیا مجاز است که در مواد غذایی حداکثر با غلظت ۳۰ میلی گرم/کیلوگرم مورد استفاده قرار بگیرد اما این ماده در آمریکا و اروپا به دلیل نگرانی های مربوط به ایجاد سرطان ممنوع است. در سال ۱۹۷۱، در مطالعه انجام شده در روسیه احتمال سرطان در موش ها را با این رنگ مرتبط دانستند.
البته در بخش روش تحقیق این مطالعه نقص های قابل ملاحظه ای وجود داشت، و البته سازمان غذا و دارو آمریکا (FDA) نیز در این زمینه تحقیقات مرتبط زیادی را انجام داده است. (FDA) نیز در مورد زیان بار بودن آمارانس شواهد بسیار اندکی پیدا کرد. در یک مطالعه انجام گرفته، موش های ماده ای که دوز بالایی از این ترکیب را دریافت کرده بودند تعداد تومورهای بدخیم در آنها افزایش یافته بود. اما، مقدار دوزی که به آنها داده شده بود خیلی بالا بود چرا که یک انسان معمولی باید ۷۵۰۰ قوطی از نوشیدنی های غیر الکلی را مصرف کند تا به این دوز روزانه برسد.
به هرحال، پیرو جنجال های اجتماعی قابل توجهی که در این زمینه به وجود آمد، در سال ۱۹۷۶، سازمان غذا و دارو آمریکا این رنگ خوراکی را ممنوع کرد. تولیدکنندگان غذایی در آمریکا به شرطی که این ماده بازآزمایی شده باشد می توانند درخواست استفاده از آن را بدهند، اما این فرآیند پرهزینه ای است. E123 با ماده قرمز رنگ دیگری E129 جایگزین شد یکی از انواع “ساتمپتون سیکس”
ساتمپتون سیکس
در سال ۲۰۰۷ در مطالعه ای انجام گرفته در انگلستان مشخص شد بین ترکیب رنگ های خوراکی و افزایش بیش فعالی در کودکان رابطه وجود دارد. دو نوع ترکیب رنگی مورد استفاده قرار گرفتند: ترکیب A (حاوی رنگ های E102, E110, E122 و E124) و ترکیب B (حاوی رنگ های E104, E110, E122, E129) بود.
ارزیابی میزان بیش فعالی کودکان در این مطالعه از طریق پرسشنامه های والدین و معلمان، تست های کامپیوتری و دانشجویان روانشناسی که مستقیما رفتار کودکان را در کلاس زیر نظر داشتند، انجام گرفت. مشخص شد که هر دو ترکیب با میزان بیش فعالی در کودکان بین ۸ تا ۹ ساله مرتبط هستند. اما فقط ترکیب A با بیش فعالی در کودکان سه ساله ارتباط داشت. پیرو جنجال های اجتماعی به وجود آمده در این زمینه، در سال ۲۰۰۹ یک ممنوعیت داوطلبانه در این مورد اعمال شد. به این معنا که تنها در صورتی در کشورهای انگلستان و حوزه اتحادیه اروپا می توان از این مواد استفاده کرد که بر روی آنها این هشدار ذکر شود “این ماده ممکن است اثرات سوئی بر فعالیت و حواس کودکان داشته باشد”
با این حال که تولیدکنندگان مواد غذایی می توانند از این مواد استفاده کنند ولی دیدگاه بد اجتماعی نسبت به آنها باعث می شود بسیاری از تولیدکنندگان به دنبال جایگزین ها باشند. بر اساس بررسی های انجام گرفته توسط تصمیم گیران مواد غذایی در سازمان استاندارد های غذایی استرالیا-نیوزلند (FSANZ) بیان هشدار برای این افزودنی ها لازم نیست.
تارترازین (E102)
سازمان FSANZ ماده تارترازین (E102) -یکی از ترکیبات ساتمپتون سیکس- را در سال ۲۰۱۴ مورد ارزیابی و بررسی قرار داد و بر این موضوع تاکید داشت که این ماده غیر سمی بوده و برای مصارف خوراکی مجاز و بی خطر است. سازمان FSANZ به صورت نه چندان قاطعانه ای بر تاثیر این ماده بر ایجاد حساسیت بالا تاکید دارد. در آمریکا و اروپا، محصولاتی که حاوی تارترازین هستند باید این هشدار بر روی آنها ذکر شود که این مواد ممکن است در افراد مستعد موجب بروز واکنش های آلرژیک شود. در یک مطالعه انجام گرفته مشخص شد که تارترازین در یک چهارم مبتلایان به آلرژی سبب بروز واکنش های آلرژیک می شود.
نتایج متناقض درباره کد e در مواد غذایی
در مطالعه ساتمپتون از ترکیب رنگ های خوراکی و بنزوات سدیم (E211) به عنوان نگهدارنده استفاده شد. اما به صورت کاملا واضح و مشخص بیان نشد که کدام رنگ خوراکی و یا نگهدارنده اثرات را ایجاد می کند. در یک مطالعه دیگر در سال ۲۰۰۴ گروه دیگری از افراد، ترکیب رنگ های خوراکی را به همراه بنزوات سدیم مورد بررسی قرار دادند و دریافتند که بر اساس گزارش واصله از والدین، بیش فعالی در کودکان افزایش یافته است. اما مطالعه ای دیگر که بر روی کودکان چینی انجام شده است نشان می دهد که ترکیباتی مثل رنگ های خوراکی و بنزوات سدیم زمانی که به صورت مجزا به کودکان داده شده هیچ تاثیری بر روی آنها نداشته است.
بر اساس بررسی انجام شده بر روی تحقیق ساتمپتون در سال ۲۰۰۷ مشخص شد که تفاوت های ژنتیکی باعث می شود که برخی از افراد نسبت به اثرات مربوط به افزودنی های غذایی حساس باشند. این موضوع شاید وجود نتایج متناقض در تحقیقات را توجیه کند. برخی از افراد ممکن است حساسیت هایی داشته باشند به این منظور بهتر است که با دقت لیبل مواد غذایی را مطالعه کنند و از خوردن شماره های خاصی از E اجتناب کنند، اما اکثر مردم می توانند این افزودنی های غذایی را بدون بروز هیچگونه تاثیرات جانبی استفاده کنند. درباره